Flora Sachs – the Chairwoman of the Masonic Lodge in Jelenia Góra (Hirschberg)

During my August visit to the State Archives in Szczecin, I came across an interesting collection – a file of Masonic lodge members compiled by the Main Security Office of the Reich from 1939 to 1945. In this collection, I found the record of a woman a Jewish woman from Jelenia Góra (Hirschberg), Flora Sachs, who served as the chairwoman of the Sisters Association of the Victoria Lodge.

Karta Flory Sachs z kartoteki członków loży masońskiej
Karta Flory Sachs z kartoteki członków loży masońskiej

Card of Flora Sachs from the file of Masonic lodge members / Photo: Marta Maćkowiak, State Archives in Szczecin

Flora Sachs from Jasna

The main headquarters of Victoria Loge was located in Goerlitz (specifically at Bismarckstrasse 13), and contrary to common belief, its activities did not revolve around esoteric knowledge. Instead, it primarily focused on educating about Judaism and promoting values such as tolerance, goodness, and humanity.

According to the aforementioned card, Flora lived precisely at Lichte Burgstrasse 21 in Hirschberg, which is now Jasna Street in Jelenia Góra.

She was born on October 11, 1878, in an apartment at Drahtzieher Gasse (ul. Druciana 1). She was the second of eight children of Adolf Nathan, a merchant originally from Cieplice (Warmbrunn), and Lina née Cohn. At the age of 20, she married Simon Sachs, a merchant from Kępno, who was four years older, the son of Michael Sachs and Marie née Markus, residing at Plac Ratuszowy 38. A year later, on May 16, 1899, their first son, Max, was born in the apartment at ul. Jasna 18, and on January 17, 1904, their second son, Lotar, was born in the apartment at ul. Jasna 3.

Parents of Flora Sachs née Nathan – Adolf Nathan and Lina née Cohn / Photos courtesy of Mr. Stephen Anthony Giesswein

Akt urodzenia Flory Sachs

Birth certificate of Flora Sachs / Source: Bundesarchiv in Berlin

In 1911, Flora became the owner of a tenement house at Jasna 21. According to the building documentation in the Yearbook of Jelenia Góra:
 
“The tenement had a facade width of 8.5 m, with a wide gate on the ground floor’s left side (Eastern), leading to a passage. In the middle, there were doors leading to the shop, and a display window. The depth of the tenement from the street to the backyard was 17.5 m, and its height was approximately 15 m. It consisted of four floors (ground floor and three upper floors) and a functional attic. The staircase was located in the central part of the building. The renovation project in 1911 was carried out by the well-known architectural company in Jelenia Góra, ‘Gebruder Albert Architecten’ – Albert Brothers Architects. Flora reinforced the building’s structure, renovated sanitary facilities (bathrooms, toilets), and the display window on the ground floor shop.”
 
In 1916, Flora’s husband, Simon Sachs, became the owner of the tenement. In 1923, he reconstructed the stairs in the utility building at the back, erected a chimney 9 meters above the ground, and in 1927, took care of a new facade.
Budynki przy Lichte Burgstrasse (dzisiejszej Jasnej) w Jeleniej Górze

The no longer existing tenements on Lichte Burgstrasse (today’s Jasna Street) in Jelenia Góra / Source: Polska-org.pl

The Sachs family also ran a business here, specializing in tanning leather and trading leather goods, while Simon served as a member of the Jewish community board in Jelenia Góra.

Reklama Simona Sachsa w Arbeite Zeitung, rok 1931

Advertisement of Simon Sachs in the Arbeiter Zeitung, 1931

Hitler in Power

Unfortunately, with Hitler coming to power, the situation for the Jewish community in Jelenia Góra became increasingly difficult. From around 360 members of the community in 1932, the number of Jewish residents dropped to about 144 in 1938. After Kristallnacht on November 9-10, 1938, during which Nazi militia destroyed the synagogue, cemetery, and Jewish shops, this number dropped even further to 67 people in 1939.
 
Flora and Simon perished in the Theresienstadt camp. Simon on April 5, 1943, and Flora a year later, on March 13, 1944.

Cards of Flora and Simon from the Theresienstadt camp.

Oświadczenie o śmierci Flory zamieszczone przez jej siostrę

Statement of Flora’s death posted by her sister / Source: Yad VaShem

Together forever, married 45 years

Two sisters of Flora survived and emigrated to Israel. Lothar, the younger son of Flora and Simon, managed to emigrate to the United States with his wife in 1938. Having lived to the age of 69, he was buried in Florida, and 22 years later, his beloved wife was laid to rest beside him, with the inscription: Together forever, married 45 years 🖤
 
Nagrobek Lothara i Hildegarde

One page of the passenger list featuring Lothar and Hildegarde Sachs. They departed from Hamburg on June 29, 1938.

Statement of intent by Lothar Sachs, son of Flora and Simon, regarding becoming a U.S. citizen.

Sources:

  • Landesarchiv w Berlinie
  • Rocznik Jeleniogórski, tom XXXIX 200 APJG, AmJG, sygn. 5442. IVO ŁABOREWICZ 28 AP JG, AmJG, sygn. 5442 („Bau akten betr. Lichte Burgstarsse nr 21, Grundbuch nr 192“, za latach 1875-1926)
  • Żydzi niemieccy w Jeleniej Górze tuż po zakończeniu II wojny światowej, Marek Szajda
  • Polska-org.pl
  • Archiwum Państwowe w Szczecinie
  • Yad VaShem

Końcowy raport składa się z kopi odnalezionych dokumentów, tłumaczeń, zdjęć oraz podsumowania. Wyjaśniam pokrewieństwo odnalezionych osób, opisuję sprawdzone źródła i kontekst historyczny. Najczęściej poszukiwania dzielone są na parę etapów i opisuję możliwości kontynuacji.

Czasem konkretny dokument może zostać nie odnaleziony z różnych przyczyn – migracji do innych wiosek/miast w dalszych pokoleniach, ochrzczenia w innej parafii, lukach w księgach, zniszczeń dokumentów w pożarach lub w czasie wojen.  Cena końcowa w takiej sytuacji nie ulega zmienia, ponieważ wysiłek włożony w poszukiwania jest taki sam bez względu na rezultat.

Raporty mogą się od siebie mniej lub bardziej różnić w zależności od miejsca, z którego rodzina pochodziła (np. dokumenty z zaboru pruskiego, austriackiego i rosyjskiego różnią się od siebie formą i treścią).

 

Na podstawie zebranych informacji (Twoich i moich) przygotuję plan i wycenę – jeśli ją zaakceptujesz, po otrzymaniu zaliczki rozpoczynam pracę i informuję o przewidywanym czasie ukończenia usługi. Standardowe poszukiwania trwają około 1 miesiąca, a o wszelkich zmianach będę informować Cię na bieżąco.

Na Twoje zapytanie odpiszę w ciągu 3 dni roboczych i jest to etap bezpłatny. Być może zadam parę dodatkowych pytań, dopytam o cele albo od razu przedstawię propozycję kolejnych kroków.

Warto pamiętać, że im więcej szczegółów podasz, tym więcej rzeczy mogę odkryć.

Podziel się ze mną:

  • Imionami i nazwiskami przodków (wszystkich, o których wiesz)
  • Miejscami urodzenia i zamieszkania (jeśli jest inne np. wojnie)
  • Datami urodzenia, ślubów i zgonu (mogą być orientacyjne)
  • Informacjami o rodzeństwie, kuzynach, emigracjach.
  • Legendami i historiami rodzinnymi

I najważniejsze – jeśli masz niewiele informacji, zupełnie się tym nie martw, w takich sytuacjach także znajdę rozwiązanie.